Truy cập nội dung luôn

  Nghiên cứu trao đổi

TÌM HIỂU QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG TA VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA NHÀ NƯỚC VÀ THỊ TRƯỜNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM
Ngày đăng 13/11/2019 | 4:58 PM  | View count: 1571

1. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

Khái niệm “nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” được Đảng ta khẳng định lần đầu tiên tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng (năm 2001), đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã được phát triển, làm rõ hơn về nội hàm, mục tiêu: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là nền kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đây là một hình thái kinh tế thị trường vừa tuân theo cơ chế thị trường, vừa dựa trên cơ sở và được sự dẫn dắt, chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội.” (1)

            Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng (năm 2016) đã có bước phát triển mới và khẳng định “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật thị trường, đồng thời đảm bảo tính định hướng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước. Đó là nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế; có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo.” (2)

            Từ những quan điểm nêu trên cho ta thấy bản chất của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là nền kinh tế nhiều thành phần, vận dụng theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; vừa vận hành theo cơ chế thị trường vừa được dẫn dắt, chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội; trong đó cơ chế thị trường được vận dụng đầy đủ và linh hoạt để phát huy mạnh mẽ, có hiệu quả mọi nguồn lực nhằm phát triển nhanh nền kinh tế, khuyến khích làm giàu hợp pháp đi đối với xóa đói giảm nghèo, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.” (3)

2. Mối quan hệ giữa Nhà nước và thị trường trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

            Trong nền kinh tế thị trường, Nhà nước có hai tư cách. Đó là, tư cách người tổ chức, quản lý thị trường và tư cách chủ thể giao dịch. Với tư cách là người tổ chức và quản lý thị trường, Nhà nước đề ra các quy tắc vận hành thị trường, hỗ trợ về cơ sở vật chất, kỹ thuật; và thiết lập các khung khổ pháp luật để duy trì sự chấp hành của các chủ thể nhằm làm cho thị trường vận hành thông suốt, hiệu quả. Với tư cách là chủ thể - pháp nhân công quyền nhà nước với chính sách của mình có thể tạo ra cung-cầu lớn tác động mạnh mẽ tới thị trường nhằm khuyến khích nền kinh tế phát triển. Như vậy, ngay với tư cách là chủ thể kinh tế, Nhà nước có thể tác động vào thị trường, thông qua tác động vào doanh nghiệp. Bởi vì trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp vừa là người mua vừa là người bán, doanh nghiệp là chủ thể chính tạo nên cung-cầu thị trường. Nhiều doanh nghiệp có xu hướng kiểm soát thị trường bằng cách thôn tính đối thủ, hoặc các biện pháp nhằm thao túng thị trường các yếu tố đầu vào, đầu ra…

            Thị trường là cơ chế điều tiết tự phát các mối quan hệ qua lại giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Có thể nói: “Thị trường là tổng hòa của các hành vi của tất cả mọi người theo các quy luật kinh tế thị trường (quy luật giá trị, quy luật cung-cầu, quy luật cạnh tranh…). Trong đó, cung hàng hóa, dịch vụ của thị trường do Nhà nước, doanh nghiệp, hộ gia đình đưa ra thị trường phải phù hợp với cầu của thị trường (cần có khả năng thanh toán). Chính vì vậy, Nhà nước với tư cách là người quản lý xã hội, quản lý thị trường cần phải có sự can thiệp, điều tiết nền kinh tế nhằm cho nền kinh tế hoạt động hiệu quả, đạt được các mục tiêu tăng trưởng bền vững.

            - Tác động của thị trường đến Nhà nước

            Nhà nước dù là một pháp nhân công quyền, nhưng khi xuất hiện với tư cách là người mua, Nhà nước chỉ có thể mua theo giá thị trường. Khi cung ứng các sản phẩm hàng hóa công cộng, Nhà nước có thể tự định đoạt giá, nhưng vẫn chịu sự tác động của cơ chế thị trường. Cơ chế thị trường ảnh hưởng đến chính sách của Nhà nước theo cách: nếu chính sách kinh tế của Nhà nước không phù hợp với quy luật thị trường thì các mục tiêu chính sách khó đạt được. Ngược lại, chính sách kinh tế của Nhà nước phù hợp với cơ chế thị trường sẽ được hưởng ứng từ người dân và doanh nghiệp và thu được sự tăng trưởng kinh tế lớn hơn.

- Vai trò của Nhà nước đối với thị trường trong nền kinh tế thị trường ở nước ta

            Một là, Nhà nước thể chế hóa các nguyên tắc và hoạt động, trách nhiệm, quyền, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia thị trường và bảo vệ lợi ích hợp pháp của các chủ thể đó.

            Hai là, Nhà nước hỗ trợ xây dựng những cơ sở vật chất và hoạt động của thị trường khi cần thiết như: Sở giao dịch chứng khoán, Sở giao dịch kinh tế của Ngân hàng Nhà nước.

            Thứ ba, Nhà nước sửa chữa, bổ sung cơ chế thị trường thông qua các chính sách và công cụ quản lý vĩ mô của Nhà nước như: chính sách kinh tế - tài chính, tiền tệ…

            Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đã thực hiện cuộc cách mạng đổi mới tư duy, đặc biệt là tư duy kinh tế mà cốt lõi là chuyển nền kinh tế vận hành theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp sang cơ chế thị trường, với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế. Đây là những điều kiện cho sự hình thành và phát triển nền kinh tế thị trường ở nước ta.

            Thực tiễn phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam cho đến nay đã đạt được những thành tựu to lớn. Việt Nam đã thoát ra khỏi nhóm nước nghèo, kém phát triển, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển nhanh, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân từng bước được nâng cao… Đã chứng minh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam mà Đảng ta xác định là phù hợp với thực tiễn, đặc thù của nước ta trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Đồng thời, sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước trong phát triển kinh tế lại chính là tiền đề chính trị quan trọng đảm bảo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay.

 

Th.s – GVC Phan Văn Thắng

                                                                     Khoa Lý luận cơ sở

 

Chú thích

(1) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb.Chính trị quốc gia (2011), tr.204-205

(2) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb.Chính trị quốc gia (2016), tr.102

(3) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb.Chính trị quốc gia (2011), tr.34-35

  Văn bản Nhà trường

  thời tiết

Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh

  Thư viện ảnh