Truy cập nội dung luôn

  Nghiên cứu trao đổi

SỰ SỐNG MÃI CỦA HỌC THUYẾT HÌNH THÁI KINH TẾ - XÃ HỘI
Ngày đăng 10/12/2019 | 4:52 PM  | View count: 549

Trong những năm gần đây, tại một số cuộc hội thảo khoa học, sách báo, tài liệu quốc tế, người ta bàn nhiều về số phận học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác. Phần đông các học giả đều thừa nhận giá trị khoa học, cách mạng và khẳng định sự cần thiết phải có học thuyết này trong thế giới hiện đại.

Tuy nhiên, đã có những quan điểm cho rằng, “chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ là của quá khứ”, “chỉ phù hợp với thế kỷ XIX, XX, không phù hợp với thời đại ngày nay”, “học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác nói riêng, chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung đã chết cùng với sự sụp đổ chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu”…

Vì sao họ lại đưa ra những quan điểm trên? Hẳn là họ ý thức rất rõ sức sống mãnh liệt cũng như sự nguy hiểm của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của Mác đối với sự tồn tại, phát triển và lợi ích của họ. Hẳn là họ hiểu rằng, chừng nào còn có học thuyết hình thái kinh tế - xã hội thì chừng ấy còn có sự thống trị của chủ nghĩa Mác - Lênin, còn có đảng cộng sản, còn có phong trào công nhân và cuộc đấu tranh của giai cấp này tất yếu sẽ tiêu diệt họ; chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản tất yếu sẽ được xây dựng thành công. Sự tồn tại, phát triển của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác là hoàn toàn có hại cho họ; họ không thể “chịu đựng nổi” uy tín và vai trò ngày càng tăng lên của đảng cộng sản, ưu thế và sức mạnh của chủ nghĩa xã hội. Vì vậy, họ đã dùng mọi âm mưu, thủ đoạn, kể cả âm mưu, thủ đoạn bỉ ổi nhất để chống phá, hạ bệ học thuyết hình thái kinh tế - xã hội, tiến tới xóa bỏ chủ nghĩa Mác - Lênin.

Chúng ta đều biết, học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác đã, đang là một trong những trọng điểm lý luận bị công kích, chống phá từ nhiều phía của những người có quan điểm đối lập với Đảng ta. Có người cho rằng, học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác đã lỗi thời và vô dụng. Vì vậy, con đường và mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn là “sai lầm”, là trái với quá trình lịch sử - tự nhiên, không mang tính tất yếu khách quan và không có khả năng thực hiện ở Việt Nam, họ đặt ra vấn đề “cần từ bỏ chủ nghĩa xã hội” và lựa chọn con đường đi khác cho Việt Nam.

Trên thực tế, học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác là sự thống nhất biện chứng giữa tính đảng và tính khoa học. Trong chủ nghĩa Mác - Lênin, lý luận về hình thái kinh tế - xã hội là một vấn đề có tính chất nền tảng, nhờ nó mà quan niệm duy vật biện chứng về xã hội không còn là một giả thuyết, mà được chứng minh một cách khoa học và trở thành kim chỉ nam cho nhận thức và hành động của các đảng cộng sản và phong trào cách mạng thế giới. C.Mác và Ph.Ăngghen cũng xác nhận rằng, học thuyết hình thái kinh tế - xã hội chính là những kết quả lớn mà hai ông đã đạt được, nó đã trở thành kim chỉ nam cho mọi sự nghiên cứu sau này. Phải chăng vì lẽ đó, những người theo chủ nghĩa cơ hội, xét lại hiện đại tập trung công kích, bài xích lý luận mác - xít về hình thái kinh tế - xã hội, hy vọng từ đó phủ nhận toàn bộ học thuyết Mác - Lênin.

Trong bối cảnh hiện thời, cần khẳng định dứt khoát rằng, trước đây cũng như hiện nay và mai sau, học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác vẫn là quan niệm duy nhất khoa học và cách mạng để nhận thức và giải quyết các vấn đề lịch sử, xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Bản chất khoa học, cách mạng của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác thể hiện ở tính tất yếu khách quan của sự ra đời học thuyết, ở việc khẳng định sản xuất vật chất là cơ sở của sự tồn tại và phát triển lịch sử xã hội loài người, ở quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, ở mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, ở việc khẳng định sự phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội là quá trình lịch sử - tự nhiên… Không thể lấy cách tiếp cận khác để thay thế và phủ nhận học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác, mặc dù trong các cách tiếp cận đó có một số yếu tố khoa học chúng ta có thể chọn lọc tiếp thu, kế thừa trên tinh thần phê phán để phát triển lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin.

Trong khi phân tích, làm rõ tính tất yếu khách quan sự ra đời học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác, phải luận giải và khẳng định được sự ra đời học thuyết này là một cuộc cách mạng lý luận trong toàn bộ quan niệm về lịch sử và xã hội, là sản phẩm tất yếu của lịch sử và thời đại, một trong những phát kiến vĩ đại của C.Mác và Ph.Ăngghen. Chừng nào con người còn tồn tại trên trái đất này, nghĩa là loài người còn tiếp tục sống và phát triển thì chừng đó, họ còn phải ăn, uống và lao động. Chừng nào cái sự thật hiển nhiên đó vẫn tồn tại thì quan niệm duy vật về lịch sử của C.Mác cũng như học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác là không thể lạc hậu, không thể lỗi thời. Cũng trong học thuyết này, C.Mác đã chỉ ra rằng, lực lượng sản xuất, xét đến cùng, đóng vai trò quyết định quan hệ sản xuất, quyết định thay đổi phương thức sản xuất, thay đổi một chế độ xã hội. C.Mác viết: “Những quan hệ xã hội đều gắn liền mật thiết với những lực lượng sản xuất. Do có được những lực lượng sản xuất mới, loài người thay đổi phương thức sản xuất của mình… loài người thay đổi tất cả các quan hệ xã hội của mình. Cái cối xay quay bằng tay đưa lại xã hội có lãnh chúa, cái cối xay chạy bằng hơi nước đưa lại xã hội có nhà tư bản công nghiệp”1.

Có thể nói, việc làm rõ một số vấn đề “mấu chốt” của học thuyết hình thái kinh tế - xã hội đã cho phép Đảng ta vận dụng sáng tạo quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, cũng như mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng vào sự nghiệp đổi mới ở nước ta. Đây là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận khoa học để chúng ta tiếp tục vận dụng sáng tạo học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa Mác vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Tuân theo quy luật lịch sử, dù muốn hay không thì cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam vẫn cứ diễn ra, sự thay thế hình thái kinh tế - xã hội áp bức, bóc lột, bất công bằng hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa tốt đẹp hơn là một tất yếu khách quan, một xu hướng không thể đảo ngược; không ai tự sáng tạo ra quy luật và không ai có thể “tiêu diệt” được quy luật, không thể ngăn cản bánh xe lịch sử.

Với bản chất khoa học và cách mạng, những kết luận mà C.Mác nêu ra trong học thuyết hình thái kinh tế - xã hội vẫn còn nguyên giá trị, đã và đang tác động sâu sắc đến thời đại ngày nay. Học thuyết của C.Mác sẽ sống mãi, là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận khoa học để chúng ta nhận thức và cải tạo thế giới, để phòng chống sự chệch hướng xã hội chủ nghĩa. Thực tiễn công cuộc đổi mới, xây dựng và vảo vệ Tổ quốc ở nước ta hơn ba mươi năm qua và sự phát triển của một số nước xã hội chủ nghĩa khác đã và đang chứng minh điều đó./.

 

Người viết: Đỗ Thị Tuyết   Đơn vị: Khoa Lý luận cơ sở

 


1 C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.1995, tr. 187.

  Văn bản Nhà trường

  thời tiết

Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh

  Thư viện ảnh