Truy cập nội dung luôn

  Nghiên cứu trao đổi

QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TA VỀ BẢO ĐẢM AN SINH XÃ HỘI VÀ VẬN DỤNG VÀO PHÒNG CHỐNG ĐẠI DỊCH COVID-19 Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Ngày đăng 22/04/2020 | 10:04 AM  | View count: 1319

Bảo đảm an sinh xã hội (ASXH) là một trong những định hướng lớn của Đảng Cộng sản Việt Nam, là bộ phận không thể tách rời trong hệ thống chủ trương lãnh đạo nhằm ổn định chính trị - xã hội, phát triển kinh tế - xã hội, đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong thời kỳ đổi mới.

     Hiến pháp năm 2013 lần đầu tiên khẳng định quyền ASXH cơ bản cho người dân: “Công dân có quyền được bảo đảm an sinh xã hội” (Điều 34); “Nhà nước tạo bình đẳng về cơ hội để công dân thụ hưởng phúc lợi xã hội, phát triển hệ thống an sinh xã hội” (Điều 59). Trong Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01/6/2012 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI “Một số vấn đề về chính sách xã hội giai đoạn 2012-2020” cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm ASXH là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của Đảng, Nhà nước, của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện chính sách ASXH, kế thừa và phát triển quan điểm lãnh đạo của các kỳ đại hội trước, Đại hội XII của Đảng tiếp tục khẳng định thực hiện một nền ASXH toàn dân.

     Đại hội XII khẳng định bảo đảm ASXH là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời kỳ mới: “… Chăm lo nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, giải quyết tốt những vấn đề bức thiết… bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và giảm nghèo bền vững”[1] và chỉ rõ định hướng đảm bảo ASXH “tiếp tục hoàn thiện chính sách an sinh xã hội phù hợp với quá trình phát triển kinh tế - xã hội”[2], “mở rộng đối tượng và nâng cao hiệu quả của hệ thống an sinh xã hội tới mọi người dân, hướng tới mục tiêu thực hiện an sinh xã hội toàn dân”[3], “khuyến khích nâng cao khả năng tự đảm bảo an sinh xã hội của mỗi người dân”[4]. Gắn kết chặt chẽ chính sách kinh tế với chính sách ASXH, phát triển kinh tế với nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, bảo đảm để nhân dân được hưởng thụ ngày một tốt hơn thành quả của công cuộc đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước. Mọi người dân đều có cơ hội và điều kiện đảm bảo ASXH và phát huy khả năng tự đảm bảo ASXH của mình.

     Đảng ta cũng chỉ ra những định hướng lớn, lãnh đạo cụ thể từng mặt của công tác ASXH dựa trên cơ sở lý luận về chức năng, cấu trúc, mô hình, các trụ cột, sự phân tầng của chính sách ASXH, cách tiếp cận mới về tạo việc làm, giảm nghèo đa chiều bền vững, về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế toàn dân, y tế toàn dân, trợ giúp xã hội, cung cấp dịch vụ xã hội ở mức độ tối thiểu nhằm trợ giúp khó khăn, phòng ngừa, giảm thiểu, khắc phục rủi ro, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, đặc biệt nhóm yếu thế, hướng đến nền ASXH toàn dân, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

     Một là, chủ trương lãnh đạo giải quyết vấn đề lao động, việc làm, thu nhập cho người dân là trụ cột cơ bản nhất của chính sách ASXH. Đại hội XII chỉ rõ: “Tạo cơ hội để mọi người có việc làm và cải thiện thu nhập. Bảo đảm tiền lương, thu nhập công bằng, đủ điều kiện sống và tái sản xuất sức lao động… Khuyến khích đầu tư xã hội tạo ra nhiều việc làm, nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách về tiền lương, tiền công, khắc phục cơ bản những bất hợp lý. Điều chỉnh chính sách dạy nghề, gắn đào tạo với sử dụng…”[5]. Đây là sự lãnh đạo hướng tới các chính sách, chương trình phòng ngừa rủi ro, tầng trên cùng của hệ thống ASXH nhằm giúp cho mọi tầng lớp dân cư có việc làm, thu nhập, có được năng lực vật chất cần thiết để đối phó tốt nhất với rủi ro.

     Lãnh đạo xóa đói, giảm nghèo là một trong những nội dung quan trọng của quan điểm lãnh đạo chính sách ASXH. Đảng ta đã có nhiều chủ trương, chính sách lãnh đạo công tác xóa đói, giảm nghèo. Trong Văn kiện Đại hội XII chỉ rõ: “Đẩy mạnh giảm nghèo bền vững, nhất là các vùng đặc biệt khó khăn và có chính sách đặc thù để giảm nghèo nhanh hơn trong đồng bào dân tộc thiểu số. Chú trọng các giải pháp tạo điều kiện và khuyến khích các hộ nghèo, cận nghèo phấn đấu tự vươn lên thoát nghèo bền vững”[6].

     Hai là, tiếp tục phát triển và thực hiện tốt các chính sách bảo hiểm.

     Chính sách bảo hiểm là trụ cột của hệ thống ASXH, giúp người dân giảm bớt gánh nặng khi tuổi già, tai nạn, ốm đau, thất nghiệp… Đảng ta đã có nhiều chủ trương lãnh đạo chính sách bảo hiểm: Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 07/9/2009 của Ban Bí thư về Đẩy mạnh công tác bảo hiểm y tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01/6/2012 của HN lần thứ 5 BCH TW Đảng khóa XI về “Một số vấn đề về chính sách xã hội giai đoạn 2012-2020”; Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 22/11/2012 của Bộ Chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế giai đoạn 2012-2020”. Tại Đại hội XII, Đảng ta tiếp tục khẳng định: “Phát triển và thực hiện tốt các chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiêp, bảo hiểm tai nạn lao động…”, “mở rộng đối tượng tham gia, nâng cao hiệu quả của hệ thống, đổi mới cơ chế tài chính, bảo đảm phát triển bền vững quỹ bảo hiểm xã hội”[7] - đây là những định hướng để chính sách bảo hiểm tiếp tục phát huy hơn nữa vai trò giảm thiểu rủi ro trong chính sách ASXH. Vì vậy, phải mở rộng các loại hình bảo hiểm, mở rộng đối tượng tham gia, đổi mới cơ chế tài chính, bảo đảm phát triển bền vững quỹ bảo hiểm.

     Ba là, mở rộng và nâng cao hiệu quả của công tác trợ giúp xã hội.

     Là đất nước trải qua nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc; chịu ảnh hưởng nhiều của thiên tai và biến đổi khí hậu; đang trong quá trình thực hiện CNH, HĐH, số người cần được trợ giúp xã hội ở Việt Nam là rất lớn. Công tác trợ giúp xã hội có vai trò, ý nghĩa hết sức quan trọng, bảo đảm an toàn cho các thành viên xã hội khi họ gặp phải rủi ro mà bản thân không tự khắc phục được. Vì vậy, Đảng ta rất quan tâm đến công tác trợ giúp xã hội. Đại hội XII của Đảng chỉ rõ: “Tiếp tục hoàn thiện chính sách, khuyến khích tham gia của cộng đồng, nâng cao hiệu quả công tác trợ giúp xã hội”[8]. Bên cạnh đó, yêu cầu “chuyển từ hỗ trợ nhân đạo sang bảo đảm quyền an sinh xã hội của công dân” trong quan điểm lãnh đạo của Đảng về ASXH, khẳng định sự quan tâm đến quyền con người của Đảng, Nhà nước ta.

     Bốn là, đảm bảo cung cấp các dịch vụ xã hội cơ bản thiết yếu “bảo đảm mức tối thiểu về thu nhập và các dịch vụ xã hội cơ bản cho người dân như giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, thông tin”[9].

     Về lãnh đạo bảo đảm giáo dục tối thiểu. Đảng ta hết sức quan tâm chăm lo phát triển giáo dục đào tạo, hỗ trợ người dân có trình độ giáo dục tối thiểu, tăng cường chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất nước, xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời. Đại hội XII của Đảng trên cơ sở đánh giá tình hình giáo dục đào tạo đã yêu cầu “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; phát triển nguồn nhân lực”, “phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học - công nghệ, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và thị trường lao động”, “hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng hệ thống giáo dục mở, học tạp suốt đời và xây dựng xã hội học tập”.

     Về lãnh đạo bảo đảm y tế tối thiểu. Đảng lãnh đạo công tác y tế đảm bảo cho mọi người dân được hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, đặc biệt là nhóm yếu thế; thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân; mở rộng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ y tế có chất lượng; người dân được sống trong cộng đồng an toàn, phát triển tốt về thể chất và tinh thần, giảm tỷ lệ mắc bệnh, nâng cao thể lực, tăng tuổi thọ, nâng cao chất lượng dân số. Đại hội XII xác định: Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và phục hồi chức năng ở tất cả các tuyến. Quan tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu,… Hoàn thiện mạng lưới cơ sở y tế, nhất là miền núi, biên giới, hải đảo… tăng cường nhân lực y tế cho khu vực nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo… Đồng thời, tiếp tục bảo đảm công bằng, giảm chênh lệch mới trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân giữa các địa bàn, các nhóm đối tượng. Tập trung đầu tư cho các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng ven biển và hải đảo nhằm tăng cường kết cấu hạ tầng, trang thiết bị y tế, nhân lực, bảo đảm cơ hội tiếp cận bình đẳng về chăm sóc sức khỏe cho người dân.

     Về lãnh đạo bảo đảm nhà ở xã hội, Đại hội XII chỉ ra: Thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ nhà ở cho các đối tượng chính sách, người nghèo, người dân sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Phát triển nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp, khu chế xuất và sinh viên… Hiện nay, bảo đảm nhà ở xã hội là một trong những chính sách được Đảng hết sức quan tâm.

     Như vậy, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam hết sức quan tâm lãnh đạo thực hiện ASXH để phòng ngừa, hạn chế, khắc phục rủi ro, bảo đảm an toàn thu nhập và cuộc sống cho các thành viên trong xã hội. Những quan điểm của Đảng là sự định hướng quan trọng để chính sách ASXH được thực hiện trên thực tế.

     Hiện nay, trong tình hình đại dịch Covid -19 diễn biến phức tạp ở hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, một lần nữa chúng ta thấy rõ cùng với ưu tiên chống dịch thì đất nước ta vẫn rất quan tâm vấn đề ASXH để sớm hỗ trợ những người khó khăn trong xã hội.

     Dịch bệnh Covid-19 đã ảnh hưởng đến cuộc sống của người yếu thế trong xã hội, những người có thu nhập thấp, mất việc làm. Do đó, Nhà nước với các nguồn lực khác nhau, phải tìm mọi cách để hỗ trợ các đối tượng yếu thế vượt qua khó khăn, bảo đảm cuộc sống tối thiểu, không để người dân nào "đói cơm lạt muối" cũng như góp phần dưỡng sức, tái sản xuất sức lao động để tạo động lực tiếp tục phát triển kinh tế - xã hội của đất nước thời gian tới - như lời phát biểu chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tại cuộc họp Thường trực Chính phủ thảo luận về gói hỗ trợ an sinh xã hội hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng do dịch Covid-19 chiều 05/4/2020.

     Ngày 09/4/2020, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã ký ban hành Nghị quyết số 42/NQ-CP về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19. Và có lẽ lần đầu tiên chưa có trong tiền lệ gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng để đảm bảo đời sống ở mức cơ bản tối thiểu “một miếng khi đói bằng một gói khi no” cho khoảng 20 triệu người thuộc các nhóm đối tượng bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 được thụ hưởng gồm: Người có công với cách mạng đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng; đối tượng bảo trợ xã hội, hộ nghèo, hộ cận nghèo; người lao động làm việc theo chế độ hợp đồng lao động phải thỏa thuận tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, nghỉ việc không hưởng lương; người lao động bị chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc nhưng không đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp; người lao động không có giao kết hợp đồng lao động bị mất việc làm; người sử dụng lao động có khó khan về tài chính, được vay 50% tiền lương tối thiểu vùng để trả lương cho người lao động; hộ kinh doanh cá thể có doanh thu khai thuế dưới 100 triệu đồng/năm tạm ngừng kinh doanh từ 1.4.2020. Người dân được hỗ trợ tối đa 3 tháng với các mức khác nhau, từ 250.000 đồng đến 1,8 triệu đồng mỗi tháng.

     Với điều kiện kinh tế Việt Nam hiện tại, trong bối cảnh thu ngân sách sẽ khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch, thì gói hỗ trợ ASXH đã cho thấy nỗ lực và trách nhiệm rất lớn Chính phủ. Điều này còn giúp người dân thêm vững tin và quyết tâm cùng Chính phủ vượt qua giai đoạn khó khăn này./.

Tăng Thị Thanh Thu

                                                                                                   GVC Khoa LLCS

 

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XII, Nxb CTQG, HN, 2016, tr.219

[2] Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XII, Sđd, tr.137 

[3] Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XII, Sđd, tr.300

[4] Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XII, Sđd, tr.300

[5] Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XII, Sđd, tr.136-137

[6] Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XII, Sđd, tr.300

[7] Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XII, Sđd, tr.300

[8] Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XII, Sđd, tr.300

[9] Văn kiện ĐHĐBTQ lần thứ XII, Sđd, tr.300-301

  Văn bản Nhà trường

  thời tiết

Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh

  Thư viện ảnh