Truy cập nội dung luôn

  Nghiên cứu trao đổi

KHÁT VỌNG “NGÀY MAI” TRONG “LỜI KÊU GỌI QUỐC DÂN ĐI BỎ PHIẾU” (05/01/1946) CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
Ngày đăng 09/01/2021 | 10:27 AM  | View count: 108

(Kỷ niệm 75 năm Tổng tuyển cử Quốc hội khóa I)

     Có những sự kiện lịch sử mà bụi thời gian không thể phủ mờ, mà thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một minh chứng. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã mở ra cho dân tộc Việt Nam một bước ngoặt lịch sử vĩ đại như Đảng ta đã khẳng định trong Cương lĩnh năm 2011: Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đập tan ách thống trị của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đưa dân tộc ta tiến vào kỷ nguyên độc lập, tự do.[1]

     Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã đưa Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành Đảng cầm quyền; đưa nhân dân ta từ thân phận nô lệ đã trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ xã hội; thể hiện ý chí tự lực, tự cường “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta.

     Ngay sau Cách mạng Tháng Tám, mặc dù tình hình đất nước gặp vô vàn khó khăn, thách thức, vận mệnh dân tộc đứng trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm bao vây, chống phá từ mọi hướng; Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn quyết tâm bằng ý chí, khát vọng và niềm tin vào nhân dân. Người cho rằng một trong những cơ sở cần có đầu tiên của một nhà nước là hiến pháp, mà muốn có hiến pháp phải có quốc hội. Vì thế, một trong sáu nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đề ra lúc đó có nhiệm vụ vô cùng khó khăn là phải tổ chức một cuộc tổng tuyển cử càng sớm càng tốt với chế độ phổ thông đầu phiếu: “Trong cuộc Tổng tuyển cử, hễ là những người muốn lo việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, hễ là công dân thì đều có quyền đi bầu cử. Không chia gái trai, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái, hễ là công dân Việt Nam thì đều có hai quyền đó”[2].

     Tư tưởng xây dựng một nhà nước kiểu mới mà ở đó nhân dân là người chủ của đất nước đã được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh nhận định trong tác phẩm Đường cách mệnh (1927): Chúng ta đã hy sinh làm cách mệnh, thì nên làm cho đến nơi, nghĩa là làm sao cách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều, chớ để trong tay một bọn ít người. Thế mới khỏi hy sinh nhiều lần, thế dân chúng mới hạnh phúc .

     Các sắc lệnh liên tiếp được ban hành: Sắc lệnh số 14-SL ngày 08/9/1945 quy định mở cuộc Tổng tuyển cử để bầu Quốc hội; Sắc lệnh số 39-SL ngày 26/9/1945 về thành lập Uỷ ban dự thảo thể lệ cuộc Tổng tuyển cử ; Sắc lệnh số 51-SL ngày 17/10/1945 quy định thể lệ cuộc Tổng tuyển cử phải thực hiện theo lối phổ thông đầu phiếu, bầu cử trực tiếp và bỏ phiếu kín; Sắc lệnh số 71-SL ngày 02/12/1945 bổ khuyết Điều 11 Chương V của Sắc lệnh số 51-SL nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người ứng cử .

     Việc tổ chức Tổng tuyển cử, các ban bầu cử đã được thành lập tới tận làng xã do Uỷ ban nhân dân các cấp trực tiếp đảm nhiệm. Nhiều người có tài, có đức xung phong ra ứng cử hoặc được quần chúng giới thiệu ra ứng cử. Danh sách cử tri và ứng cử viên được hoàn thành và niêm yết công khai. Quần chúng sôi nổi trao đổi, tranh luận, chất vấn nhằm lựa chọn được những người xứng đáng nhất làm đại diện cho mình, hạn chế những phần tử cơ hội lợi dụng dịp Tổng tuyển cử để tranh giành quyền chức.

     Trước một ngày diễn ra cuộc Tổng tuyển cử, ngày 05/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu”, đăng trên Báo Cứu quốc, số 134. Lời kêu gọi ngắn gọn, xúc tích chỉ vẻn vẹn 375 từ nhưng đã chứa đựng ý chí, khát vọng, niềm tin vào ngày mai tươi sáng, ngày mai sang trang mới vẻ vang. Xin được trích trọn vẹn Lời kêu gọi:

      Ngày mai mồng 6 tháng Giêng năm 1946.

      Ngày mai là một ngày sẽ đưa quốc dân ta lên con đường mới mẻ.

      Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình.

      Ngày mai, dân ta sẽ tỏ cho các chiến sĩ ở miền Nam rằng: Về mặt trận quân sự, thì các chiến sĩ dùng súng đạn mà chống quân thù. Về mặt chính trị, thì nhân dân dùng lá phiếu mà chống với quân địch. Một lá phiếu cũng có sức lực như một viên đạn.

      Ngày mai, quốc dân ta sẽ tỏ cho thế giới biết rằng dân Việt Nam ta đã:

      Kiên quyết đoàn kết chặt chẽ,

      Kiên quyết chống bọn thực dân,

      Kiên quyết tranh quyền độc lập.

vNgày mai, dân ta sẽ tự do lựa chọn và bầu ra những người xứng đáng thay mặt cho mình, và gánh vác việc nước.

      Ngày mai, người ra ứng cử thì đông, nhưng số đại biểu thì ít, lẽ tất nhiên, có người được cử, có người không được cử.

      Những người trúng cử, sẽ phải ra sức giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu sự hạnh phúc cho đồng bào. Phải luôn luôn nhớ và thực hành câu: Vì lợi nước, quên lợi nhà; vì lợi chung, quên lợi riêng.

      Phải làm cho xứng đáng với đồng bào, cho xứng đáng với Tổ quốc.

      Người không trúng cử, cũng không nên ngã lòng. Mình đã tỏ lòng hăng hái với nước, với dân, thì luôn luôn phải giữ lòng hăng hái đó. Ở trong Quốc hội hay ở ngoài Quốc hội, mình cũng cứ ra sức giúp ích nước nhà. Lần này không được cử, ta cứ gắng làm cho quốc dân nhận rõ tài đức của ta, thì lần sau quốc dân nhất định cử ta.

      Ngày mai, tất cả các bạn cử tri, đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai, mỗi người đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do.[3]

     Trong Lời kêu gọi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có 11 lần nhắc tới “ngày mai”. Ngày mai không phải là hôm qua của quá khứ, của khổ đau, của kiếp người dân nô lệ, lầm than, mà ngày mai của tươi sáng, vui sướng: Ngày mai là một ngày sẽ đưa quốc dân ta lên con đường mới mẻ. Ngày mai là một ngày vui sướng của đồng bào ta, vì ngày mai là ngày Tổng tuyển cử, vì ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình. Ngày mai dân ta sẽ tỏ rõ cho quân địch biết một lá phiếu cũng như một viên đạn.

     Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nêu rõ cho nhân dân thế giới thấy rằng: Nhân dân ta một lòng hướng về Tổ quốc, hướng về ngày tự do, hạnh phúc, nên ra sức đoàn kết, ra sức chống bọn thực dân, ra sức giành quyền độc lập.

     Và ngày mai, có người trúng cử, có người không trúng cử vì người ra ứng cử thì đông, nhưng số đại biểu thì ít. Những người trúng cử, sẽ phải ra sức giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu sự hạnh phúc cho đồng bào. Phải luôn luôn nhớ và thực hành câu: Vì lợi nước, quên lợi nhà; vì lợi chung, quên lợi riêng. Phải làm cho xứng đáng với đồng bào, cho xứng đáng với Tổ quốc.

     Người căn dặn: Người không trúng cử, cũng không nên ngã lòng. Mình đã tỏ lòng hăng hái với nước, với dân, thì luôn luôn phải giữ lòng hăng hái đó. Lần này không được cử, ta cứ gắng làm cho quốc dân nhận rõ tài đức của ta, thì lần sau quốc dân nhất định cử ta. Ngày mai, tất cả các bạn cử tri, đều phải nhớ đi bầu cử. Ngày mai, mỗi người đều nên vui vẻ hưởng quyền lợi của một người dân độc lập, tự do.

     Đó chính là đạo đức, phẩm chất trong sáng, là niềm tin, là chí khí của người cán bộ dù trong hoàn cảnh nào vẫn giữ được “chí công vô tư”. Đặc biệt hơn, mỗi người dân của một nước luôn khát vọng độc lập, tự do thì luôn phải biết thực hiện quyền và nghĩa vụ của chính mình trước Tổ quốc, trước nhân dân.

     Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nêu rõ ý nghĩa của Tổng tuyển cử: Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức, để gánh vác công việc nước nhà. Vì lẽ đó, cho nên Tổng tuyển cử tức là tự do, bình đẳng, tức là dân chủ, đoàn kết. Do Tổng tuyển cử mà toàn dân bầu ra Quốc hội. Quốc hội sẽ cử ra Chính phủ. Chính phủ đó thật là Chính phủ của toàn dân.

     Đáp lại lời kêu gọi thiêng liêng của Tổ quốc, bằng ý chí sắt đá của một dân tộc quyết tâm bảo vệ nền độc lập, tự do vừa giành được, toàn thể nhân dân Việt Nam từ miền xuôi đến miền ngược, từ miền Bắc đến miền Nam, từ nông thôn đến thành thị, không phân biệt gái trai, già trẻ đã dành trọn ngày lịch sử (06/01/1946), ngày Toàn dân đi bỏ phiếu bầu cử Quốc hội (Khóa I).

     Mặc dù ở các tỉnh phía Bắc phải đối phó với âm mưu phá hoại của kẻ thù, nhưng cuộc Tổng tuyển cử vẫn diễn ra an toàn; còn các tỉnh phía Nam, nhất là ở Nam Bộ, cuộc bầu cử diễn ra dưới bom đạn ác liệt của bọn thực dân Pháp.

     Ngay tại Thủ đô Hà Nội, đúng 7 giờ sáng ngày 06/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng với hàng vạn cử tri đi làm nghĩa vụ công dân. Bác đã đi bầu ở phòng bỏ phiếu đặt tại số nhà 10 phố Hàng Vôi (nay là phố Lý Thái Tổ, Hà Nội). Sau khi hoàn thành nghĩa vụ công dân, Bác đến thăm một số phòng bỏ phiếu ở các phố Hàng Bạc, Hàng Gai, Hàng Trống, Thụy Khuê, làng Hồ Khẩu và Ô Đông Mác. Bác rất cảm động khi chứng kiến những cụ già 70, 80 tuổi vẫn được con cháu cõng đi bỏ phiếu hoặc nhiều người mù vẫn nhờ người nhà dẫn đến hòm phiếu để tự tay mình làm nhiệm vụ công dân.

     Trước ngày hội Tổng tuyển cử đầu tiên ấy có một sự kiện cũng thật đáng nhớ, tại Thủ đô Hà Nội có 118 vị chủ tịch ủy ban nhân dân của các xã và tất cả các đại biểu làng xã ở ngoại thành Hà Nội đã nhất trí công khai một bản kiến nghị. Nội dung bản kiến nghị là yêu cầu cụ Hồ Chí Minh được miễn, không phải ra ứng cử trong cuộc Tổng tuyển cử sắp tới, vì cụ đã được toàn dân suy tôn là Chủ tịch của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

     Xúc động trước kiến nghị của đồng bào ngoại thành Hà Nội, Bác đã gửi thư trả lời: "Tôi rất cảm động thấy toàn thể đồng bào ngoại thành Hà Nội đã có lòng quá yêu tôi, mà quyết nghị tôi không phải ứng cử trong kỳ Tổng tuyển cử sắp tới. Nhưng tôi là một công dân nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nên tôi không thể vượt qua thể lệ Tổng tuyển cử đã định”[4]. Thư được đăng trên Báo Cứu quốc, số 118, ngày 15/12/1945.

     Việc Chủ tịch Hồ Chí Minh nghiêm túc thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân của mình không chỉ là tấm gương cho toàn thể nhân dân mà còn thể hiện sự công bằng, liêm chính của Chính phủ lâm thời mà Người là đại diện. Với đồng bào cả nước, hành động của Bác càng mang lại niềm tin vững chắc vào một tương lai mới cho dân tộc. Với các thế lực thù địch, Người không cho chúng có cơ hội xuyên tạc tính minh bạch của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Việt Nam.

     Cuộc Tổng tuyển cử thành công tốt đẹp trên phạm vi cả nước. Bất chấp sự phá hoại của bọn phản động ở phía Bắc và cuộc xâm lăng tàn bạo của bọn thực dân Pháp ở phía Nam, tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 89%. Ở Hà Nội, đã có 91,95% cử tri của 74 khu nội thành và 118 làng ngoại thành đi bỏ phiếu trong không khí tràn đầy phấn khởi của ngày hội dân chủ. Kết quả, có 6 trong số 74 ứng cử viên đã trúng cử đại biểu Quốc hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao nhất (98,4%).

     Cuộc Tổng tuyển cử đã bầu được 333 đại biểu, trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng phái khác nhau; 43% số đại biểu không đảng phái; 87% số đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sỹ cách mạng; 10 đại biểu nữ và 34 đại biểu dân tộc thiểu số.

     Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời. Thắng lợi này là một mốc son đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam. Thắng lợi đó khẳng định đường lối, chủ trương của Đảng ta đúng đắn, sáng tạo, thể hiện ý chí, khát vọng được độc lập, tự do của nhân dân Việt Nam. Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử cũng khẳng định niềm tin tuyệt đối của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh vào tinh thần yêu nước của nhân dân ta. Đồng thời, đó cũng là khát vọng dân chủ của nhân dân và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

     Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa I: “Nó là kết quả của sự hy sinh, tranh đấu của tổ tiên ta, nó là kết quả của sự đoàn kết anh dũng phấn đấu của toàn thể đồng bào Việt Nam ta, sự đoàn kết của toàn thể đồng bào không kể già, trẻ, lớn, bé, gồm tất cả các tôn giáo, tất cả các dân tộc trên bờ cõi Việt Nam đoàn kết chặt chẽ thành một khối hy sinh không sợ nguy hiểm tranh lấy nền độc lập cho Tổ quốc.”[5]

     Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng Việt Nam, mở ra một thời kỳ mới của đất nước ta có một Quốc hội, một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho Nhân dân Việt Nam về đối nội và đối ngoại. Cuộc bầu cử là căn cứ để khẳng định Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà có tính chất hợp pháp, dân chủ - Nhà nước của dân, do dân và vì dân, được quốc dân giao phó trọng trách điều hành đất nước, tổ chức toàn dân kháng chiến, kiến quốc, giải quyết mọi quan hệ của Việt Nam trên trường quốc tế.

     Trải suốt chiều dài lịch sử 75 năm, với 14 kỳ bầu cử Quốc hội (1946-2021), từng ấy năm trôi qua là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta ôn lại lịch sử hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam; ghi nhận những thành tựu và rút ra những kinh nghiệm quý báu, để cùng nhau xây tiếp một “ngày mai” tương sáng, sánh bước cùng bè bạn năm châu, vững bước vào tương lai để khẳng định tầm vóc, trí tuệ và bản lĩnh của người Việt Nam, của nhân dân Việt Nam, của sức mạnh Việt Nam./.

ThS Phùng Thị Kim Oanh - Phó Trưởng khoa Lý luận cơ sở

 

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, H.2011, tr.63.

[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H.2009, Tập 4, tr.133.

[3]. Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009, t.4, tr.145 - 146.

[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H. 2009, Tập 4, tr.116.

[5] Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009, t.4, tr.189.

 

  Văn bản Nhà trường

  thời tiết

Hà Nội
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh

  Thư viện ảnh